Scheiden en pensioen

Scheiden en pensioen

Hoe zit het met je pensioen als je gaat scheiden? In dit stuk probeer ik je de algemene regelingen en mogelijkheden uit te leggen. Pensioenen is lastige materie en kan in individuele gevallen anders zijn. Bij specifieke vraagstukken over scheiden en pensioen verwijs ik daarom altijd door naar een FFP geregistreerd financial planner.

AOW

Iedereen die in Nederland woont bouwt automatisch AOW-pensioen op. Het recht op een AOW-uitkering is voor jouzelf, je hoeft niet dit te verdelen. Ontvang je al AOW en ga je scheiden, dan verandert de uitkering van gehuwd/samenwonend naar alleenstaande en krijg je een hogere uitkering. Dit is omdat veronderstelt wordt dat je je vaste lasten normaal kan delen met je partner en als alleenstaande niet.

Pensioen

De WVSP (wet verevening pensioenrechten bij scheiding) bepaalt dat bij scheiding de opgebouwde pensioenrechten op ouderdomspensioen moeten worden verdeeld.
Er zijn verschillende manieren om pensioenen te verdelen:

1. Verdeling van het ouderdomspensioen (verevenen)

De verevening (verdeling) heeft uitsluitend betrekking op de rechten die tijdens de huwelijkse periode zijn opgebouwd. Het moet worden verdeeld op het moment waarop het volgens de pensioenregeling tot uitkering zou komen. De ex-echtgenoot heeft een vordering rechtstreeks op de pensioenuitvoerder. Het uitvoeringsorgaan keert aan ieder der echtgenoten dus 50% van het pensioen uit ter verevenen ouderdomspensioen.
In de praktijk betekent dit dat bij scheiding de ex-partner een eigen polisblad bij de pensioenuitvoerder krijgt die achter de schermen om gekoppeld is aan de andere ex-partner. Hiervan zie je op je polisblad niets terug.

Note: Het bedrag dat de pensioenuitvoerder zou moeten betalen aan de ex-partner die niet zelf het pensioen heeft opgebouwd, moet op het moment van scheiding meer zijn dan € 465,94 bruto per jaar (per 1 januari 2016). Kleine pensioenen worden dus niet verdeeld. De ondergrens wordt jaarlijks geïndexeerd.

Wat gebeurt er bij overlijden?

De pensioengerechtigde die het heeft opgebouwd komt te overlijden
Als een van de ex-echtgenoten komt te overlijden verandert de situatie. Overlijdt diegene die het pensioen heeft opgebouwd dan vervalt het ouderdomspensioen. De overblijvende ex-partner krijgt dan geen 50% van het ouderdomspensioen maar het bijzonder partnerpensioen.
De wet bepaalt dat al het partnerpensioen dat tot de scheiding is opgebouwd bij een scheiding naar uw ex-partner gaat. Als je eventueel hertrouwt, krijgt je nieuwe partner dus niet je hele partnerpensioen omdat je ex-partner recht heeft op een deel daarvan. Het partnerpensioen voor je nieuwe partner wordt hierdoor lager.

Note: een partnerpensioen uitkering vind alleen plaats als in de pensioenopbouw van de overleden ex-echtgenoot een opbouwcomponent zat en deze niet op risicobasis is afgesloten. Check bij de pensioenuitvoerder hoe dit in elkaar zit.

De pensioengerechtigde die het pensioen in de verdeling heeft toegewezen gekregen overlijdt

Overlijdt de verevingsgerechtigde ex-echtgenoot (degene die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd) dan krijgt de pensioengerechtigde de toebedeelde 50% terug en ontvangt een volledig ouderdomspensioen.

Kortom

Bij verevening van het ouderdomspensioen krijgt de vereveningsgerechtigde partner een recht op uitkering en geen zelfstandige aanspraak op het pensioen. Of er wordt uitgekeerd is afhankelijk van het in leven zijn van de pensioengerechtigde partner. Je kunt dit omzetten in een eigen aanspraak en dit heet conversie.

2. Conversie (= omzetten)

Als je voor conversie kiest, kies je ook voor een andere verdeling. Bij conversie wordt het deel van het ouderdomspensioen van de andere ex-partner (die het pensioen heeft opgebouwd), samen met het bijzonder nabestaandenpensioen (indien van toepassing) voorgoed omgezet in een eigen ouderdomspensioen. Dit is de ‘eigen aanspraak op ouderdomspensioen’ voor degene die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd, gekoppeld aan het leven en de leeftijd van deze persoon.

Voordeel hiervan is dat je op geen enkele wijze meer aan elkaar gekoppeld bent. Als pensioengerechtigde ontvangen jullie bij in leven zijn op de eigen pensioengerechtigde datum beiden een ouderdomspensioen.

Nadeel is dat bij het overlijden van de ex-partner die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd, dit resterende deel niet terugvloeit naar de andere ex-partner. Dit deel van het pensioen komt dan te vervallen.

Na conversie bestaat er ook geen recht meer op bijzonder nabestaandenpensioen.
De pensioenuitvoerder moet bij een verzoek tot conversie akkoord gaan met dit verzoek.

scheiden en pensioen

3. Afkoop/contante waarde

Je kan eventueel je ex-partner ook uitkopen voor het pensioengedeelte waar hij/zij recht op heeft. Bij het opvragen van de berekening bij je pensioenuitvoerder moet je dan ook de afkoop/contante waarde opvragen. De pensioenuitvoerder zal dan een bepaald bedrag opgeven wat het gecombineerde ouderdomspensioen/nabestaandenpensioen waard is. Dit bedrag kan je dan vanuit je eigen vermogen aan je ex-partner betalen zodat deze geheel van de pensioenvoorziening zal worden afgehaald.
Als ontvangen van een eventuele afkoop/contante waarde kan je dit geld gebruiken waarvoor je dat wilt. Je bent niet verplicht een pensioen hiervoor te sluiten want het betreft geld toebedeeld uit het vermogen.

Andere verdeling dan 50-50%

Je kan met je ex-partner een andere verdeling van het ouderdomspensioen afspreken. Bijvoorbeeld 60% voor de ene partner en 40% voor de andere partner. Je moet deze afspraken vastleggen in het scheidingsconvenant of deze verdeling stond al in de huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden. Als je hiervoor kiest, moet je een afschrift van dit stuk naar de pensioenuitvoerder sturen. De pensioenuitvoerder maakt daarna berekeningen op basis van de gemaakte afspraken.
Je kunt het afschrift het beste zo snel mogelijk naar de pensioenuitvoerder sturen. De pensioenuitvoerder hoeft pas aan de andere verdeling te voldoen vanaf de periode na ontvangst van de mededeling.

Zelf opgebouwde pensioenen los van werkgevers

Naast het pensioen via je werkgever, hebben jullie misschien ook zelf gespaard voor pensioen. Bijvoorbeeld met een lijfrenteverzekering, een koopsompolis of een bankspaarrekening. De bedragen die je hierin hebt gespaard moet je ook verdelen. Informeer bij je verzekeraar of bank hoe je dit moet aanpakken. Je kunt ook de hulp van een financieel adviseur inschakelen.

Alimentatie

Kosten

De pensioenuitvoerder mag volgens de wet kosten voor het verdelen van het pensioen aan beide ex-partners in rekening brengen. De pensioenuitvoerder kan voor die kosten aparte rekeningen sturen of kan die kosten in mindering brengen op de uit te betalen pensioenbedragen. De ex-partners moeten elk de helft van de kosten betalen. De hoogte van de kosten zijn niet in de wet vastgelegd en kunnen per pensioenuitvoerder verschillen. Wil je de precieze kosten weten, neem dan contact op met jouw pensioenuitvoerder.

Wettelijke termijn

Het is belangrijk om binnen de wettelijke termijn van twee jaar na scheiding het formulier ‘Mededeling van scheiding’ in te sturen. Na ontvangst zal dan worden gecontroleerd of alle benodigde gegevens aanwezig zijn. Degene die het pensioen niet zelf heeft opgebouwd ontvangt schriftelijk bericht welke aanspraak hij of zij heeft. Als het een al ingegaan pensioen betreft dan wordt daarbij vermeld wanneer de eerste betaling volgt.
De andere ex-partner ontvangt een kopie van die brief ter informatie.
Dit is in het kort informatie over scheiden en pensioen. Voor meer en uitgebreidere informatie is er een brochure beschikbaar van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Klik hier voor deze brochure.